تفکر استراتژیک چیست ؟

در این مقاله به تشریح دیدگاه های تفکر استراتژیک و ویژگی ها و عناصر تفکر استراتژیک و ضرورت توسعه آن می پردازیم.

تعریف و اجزاء تفکر استراتژیک:

تفکر استراتژیک عبارت است از حل مشکلات استراتژیک در محیطی با پیچیدگی، ابهام و رقابت بالا می باشد.

اجزای تفکر استراتژیک شامل موارد زیر می باشد :

  1. تفکر سیستمی
  2. خلاقیت
  3. دارا بودن چشم انداز

چرا دارا بودن تفکر استراتژیک برای مدیران ارشد ضروری است ؟

با توجه به نتایج تحقیقات انجام شده ، مشکل اصلی که توسط اکثر مدیران ارشد اشاره شده تفکر استراتژیک بوده است . جالب اینکه تفکراستراتژیک مشکلی بود که بدون توجه به وجود یا عدم وجود سیستم برنامه ریزی استراتژیک رسمی یا غیررسمی در شرکتها بروز می کرد.  برای مثال، یکی از مدیران ارشد از یک شرکت با سیستم برنامه ریزی استراتژیک رسمی چنین می گوید: مدیران ارشد ما درگیر جزئیات می شوند و دیدگاه استراتژیک خود را از دست می دهند.

strategic-thinking-strategic-planning

تفاوت میان تفکر استراتژیک و برنامه ریزی استراتژیک

برنامه ریزی استراتژیک و تفکر استراتژیک دو حالت متمایز تفکر هستند، و تفکر استراتژیک باید قبل از برنامه ریزی استراتژیک باشد. دیدگاه های متفاوتی در این خصوص ارائه شده است . دو موضع عمده روی معنای صحیح و رابطه ی میان ایده های تفکر استراتژیک و برنامه ریزی استراتژیک وجود دارد یکی توسط هنری مینتزبرگ و دیگری مایکل پورتر.

مینتزبرگ معتقد است که تفکر استراتژیک و برنامه ریزی استراتژیک فرآیندهای فکری مجزا هستند، اولی خلاق و دیگری تحلیلی؛  مینتزبرگ تمایز آشکاری بین تفکر استراتژیک و مفاهیمی چون برنامه ریزی استراتژیک قائل است. او اشاره می کند که برنامه ریزی استراتژیک، تفکر استراتژیک نیست و استدلال می کند که هرکدام از واژه ها بر مراحل مختلفی از فرایند توسعه استراتژی توجه دارند . از دید وی، برنامه ریزی استراتژیک بر تجزیه وتحلیل تمرکز داشته و با تعیین و فرموله کردن استراتژی های موجود سروکار دارد. درحالی که تفکر استراتژیک بر ترکیب تاکید دارد و با استفاده از شهود وخلاقیت یک نگرش منسجم از موسسه ایجاد می کند. او ادعا می کند که برنامه ریزی استراتژیک فرایندی است که باید بعد از تفکر استراتژیک اتفاق بیفتد.

گرت تفکراستراتژیک را به عنوان فرایندی تعریف می کند که مدیران ارشد از آن طریق می توانند فراتر از بحرانها و فرایندهای مدیریتی روزانه بیندیشند تا نگرشی متفاوت از سازمان و محیط متغیر آن به دست آورند.

هراکلوس با مقایسه یادگیری تک حلقه ای و دو حلقه ای، بین برنامه ریزی استراتژیک و تفکر استراتژیک تفاوت قائل شده است. از دیدگاه وی اولی(یادگیری تک حلقه ای) مشابه برنامه ریزی استراتژیک و دومی (یادگیری دوحلقه ای) مشابه تفکر استراتژیک است. وی ادعا می کند که یادگیری تک حلقه ای شامل تفکر در قالب مفروضات موجود و اقدام براساس مجموعه ثابتی از اقدامات بالقوه جایگزین است. درمقابل، یادگیری دو حلقه ای مفروضات موجود را به چالش وا می دارد و راه حل های جدید و نوآورانه ای را توسعه می دهد که به اقدامات بالقوه مناسبتری منجر می شوند .

درحالیکه پورتر معتقد است که تفکر استراتژیک توسط ابزار تحلیلی حاصل می شود. مسئله ی اساسی با توجه به این دو دیدگاه به نظر می رسد تمرکز روی جنبه های مختلف استراتژی باشد.

ویژگیهای تفکر استراتژیک:

تفکر استراتژیک دارای 5 ویژگی به شرح زیر میباشد:

  1. نگرش سیستمی
  2. تمرکز بر هدف
  3. فرصت جویی هوشمندانه
  4. تفکر در زمان
  5. فرضیه سازی

تفکر استراتژیک تهدیدات ناشی از تغییرات محیط را از طریق فرصت جویی به فرصت تبدیل میکند:

نگاه فرصت جویانه

هشیاری نسبت به خطای رقیب

تن دادن به تجارب جدید

تلاش برای پاسخگویی به سوالات اساسی استراتژیک

ضرورت توسعه تفکر استراتژیک

اصلی ترین ضرورت داشتن تفکر استراتژیک تغییرات سریع محیط بیرونی و درونی سازمان است.

محیط بیرون شدیدا و سریعا در حال تغییر است و عوامل زیر بر آن تاثیر گذار است:

محیط سیاسی

تغییرات شدید در جغرافیای مناطق جهانی

تغییرات شدید در تفکر حاکمیت کشورها

شکل گیریهای شدید سیاسی در عرصه جهانی

محیط اقتصادی

رویکرد تجارت جهانی

تجارت الکترونیکی و تهدیدها و فرصتهای آن

تعامل اقتصادی بین کشورهای مختلف

بی‌ثباتی اقتصاد جهانی

تعامل شدید بین مؤلفه‌های اقتصاد جهانی

محیط فرهنگی – اجتماعی

بعلت دسترسی مردم به اطلاعات، سطح آگاهی آنان در حال تغییر است

توقعات و خواسته‌های مردم بیشتر شده است

ارتباطات فرهنگی بین ملل بهبود یافته است

محیط تکنولوژیکی

تکنولوژی اطلاعاتی شدیدا در حال تغییر و تحول می باشد

ارتباطات تکنولوژیکی جهانی بطور غیر قابل تصور بهبود یافته است

تکنولوژی سخت‌افزاری در صنعت توزیع شدیدا تکامل یافته است

هر روز شاهد ابداعات و اختراعات جدید در محیط تکنولوژیکی هستیم

محیط رقابت

شکل گیری رقابت دائما در حال تغییر است

رقبای ناشناس و جدید بسرعت در عرصه های جهانی حضور یافته و موجودیت شرکتهای قدیمی را با تهدید مواجه می سازند

رفتار رقبای قدیمی غیر قابل پیش بینی بوده و بعضا با ایجاد اتحادیه ها ،‌ ملحق شدنها و یا ادغامها محیط رقابتی را تحت تاثیر قرار میدهند

رقبا به نسبت درک و شناخت خود از بازار در تحقیقات بازار سرمایه گذاری کرده و استراتژیهای مناسبی برای حضور پیدا میکنند

سرمایه گذاران در رفتار خود نسبت به سرمایه گذاری در شرکتها با تامل برخورد میکنند

محیط مشتریان

مشتریان با توجه به تنوع و رفتارهای مختلف رقباء در تعیین تامین کنندگان خود بصورت گزینشی عمل می کنند

توقع مشتریان با توجه به تسهیلات و جوایز رقباء افزایش یافته است

رویکرد به مشتری در شرکتها ،‌ رویکرد مشارکتی است

رضایت مندی مشتری و جلب همراهی و درک او یک اصل ضروری است

 

محیط درونی موثر بر سرانجام سازمانی 

منابع انسانی 

دانائی محوری سازمانها بر منابع انسانی متمرکز است

رویکرد نوین برخلاف مدیریت پرسنل بر مدیریت استراتژیک منابع انسانی استوار است

معیشت ، تضمین شغلی ، آینده نگری منابع انسانی همه همدیگر را تحت تاثیر قرار میدهند

دانش ، توانائیها و مهارتهای منابع انسانی بویژه در زمینه فناوری اطلاعاتی و ارتباطی وجه ممیزه سازمانها محسوب میشود

خلاقیت ونوآوری وجه کلیدی و بنیادی مدیریت منابع انسانی است

توانائی خود توانمندسازی  یکی از مهمترین عوامل موثر در سرنوشت سازمانی می باشد

توسعه فناوری اطلاعاتی و ارتباطی سازمان  

توانمندی سخت افزاری سیستم

وجود شبکه داخلی

وجود شبکه خارجی

تعداد و کیفیت سخت افزاری

به روز سازی سخت افزاری 

توانمندی نرم افزاری سیستم

توانمندی انسان افزاری سیستم

نظام بودجه و مالی شرکت   

کیفیت بودجه‌ریزی سازمانی

کیفیت تامین منابع مالی

کیفیت نگهداری منابع مالی

کیفیت مدیریت هزینه و خرید خدمات

 

در این مقاله به تشریح تفکر استراتژیک و همچنین تفاوت آن با برنامه ریزی استراتژیک پرداختیم. امیدوارم این مقاله برای شما مفید واقع شود.


نظرات 0


ارسال نظر:
اگر تصوير خوانا نيست اينجا کليک کنيد
همزمان با تأييد انتشار نظر من، به من اطلاع داده شود.
* نظر هايي كه حاوي توهين است، منتشر نمي شود.
* لطفا از نوشتن نظر هاي خود به صورت حروف لاتين (فينگليش) خودداري نماييد.